Բացահայտիր Արմավիրը. Հայաստանի ազգագրության և ազգային-ազատագրական պայքարի պետական թանգարան

Հայաստանի ազգագրության և ազգային-ազատագրական պայքարի պետական թանգարանը (ՀԱԱՊՊԹ) հայկական մշակութային ժառանգության ամենանշանակալի հաստատություններից է, որն իրականացնում է հայ ժողովրդի նյութական և հոգևոր արժեքների հավաքագրումը, պահպանումն ու գիտական ուսումնասիրությունը:

Թանգարանը հիմնադրվել է 1968 թվականին՝ Սարդարապատի հերոսամարտի 50-ամյակի կապակցությամբ կառուցված հուշահամալիրի հարևանությամբ, իսկ իր դռները հանրության առջև բացել է 1978 թվականին:

Այն գտնվում է Արմավիրի մարզում՝ պատմական Արաքսի հովտում, որտեղ 1918 թվականին հայ ժողովուրդը կերտեց իր հաղթանակը՝ կանխելով վերջնական բնաջնջումը և հիմք դնելով Հայաստանի Առաջին Հանրապետությանը:

Թանգարանի շենքն ինքնին ճարտարապետական գլուխգործոց է, որի հեղինակը ԽՍՀՄ ժողովրդական ճարտարապետ Ռաֆայել Իսրայելյանն է:

Կառույցն իր ձևով հիշեցնում է հայկական միջնադարյան հզոր ամրոց՝ կառուցված կարմիր տուֆից:

Ճարտարապետական հայեցակարգի հիմքում ընկած է «անառիկության» գաղափարը. շենքը գրեթե չունի արտաքին լուսամուտներ, ինչը խորհրդանշում է ազգային արժեքների անձեռնմխելիությունն ու պաշտպանվածությունը: Միակ լուսային շեշտադրումները հարավային ճակատի երկու աշտարակների վրա գտնվող բացվածքներն են, որոնք ուղղված են դեպի հայության երկու սրբազան խորհրդանիշները՝ Արարատ և Արագած լեռները:

Ներսի հարդարանքը աչքի է ընկնում իր վեհությամբ. բարձր կամարները, սրբատաշ քարերն ու բազմաթիվ ազգային զարդանախշերը ստեղծում են հոգևոր տաճարի տպավորություն:

Թանգարանի ֆոնդերում պահվում են ավելի քան 70,000 նմուշներ, որոնք բաժանվում են մի քանի հիմնական ուղղությունների:

Ազգագրական բաժինը ներկայացնում է հայ մարդու կենցաղը՝ սկսած նախնադարյան ժամանակներից մինչև 20-րդ դարի սկիզբ: Այստեղ կարելի է տեսնել գյուղատնտեսական հնագույն գործիքներ, արհեստագործական արտադրանք, ավանդական տարազների հարուստ հավաքածու, որոնք արտացոլում են պատմական Հայաստանի տարբեր գավառների բնակչության մշակութային առանձնահատկությունները:

Հատուկ ուշադրության են արժանի ձեռագործ գորգերի և կարպետների նմուշները, որոնք աչքի են ընկնում իրենց բարդ զարդանախշերով և բնական ներկերով:

Հնագիտական հավաքածուն ընդգրկում է քարի, բրոնզի և երկաթի դարաշրջանների գտածոներ՝ հայտնաբերված Հայաստանի տարբեր տարածքներից: Այստեղ ցուցադրված են հազվագյուտ ժայռապատկերներ, ծիսական և կենցաղային կավե անոթներ, զենքեր և զարդեր, որոնք փաստում են տարածաշրջանի հազարամյակների պատմությունն ու քաղաքակրթական զարգացումը:

Մ.թ.ա. 3-1-ին հազարամյակներին վերաբերող իրերը վկայում են մետաղագործության և խեցեգործության բարձր մակարդակի մասին դեռևս վաղնջական ժամանակներից:

Ազգային-ազատագրական պայքարին նվիրված հատվածում ներկայացված են վավերագրական նյութեր, լուսանկարներ, զենքեր և անձնական իրեր, որոնք առնչվում են ֆիդայական շարժմանը և Սարդարապատի, Բաշ-Ապարանի ու Ղարաքիլիսայի հերոսամարտերին: Այս ցուցադրությունը վառ կերպով մարմնավորում է հայ ժողովրդի կամքն ու պայքարի ոգին:

Թանգարանը հանդիսանում է ոչ միայն զբոսաշրջային վայր, այլև կարևորագույն դաստիարակչական կենտրոն, որտեղ ամեն մի այցելու հաղորդակից է դառնում իր նախնիների սխրանքին ու մշակութային հզորությանը:

Կոորդինատներ՝ 40.0933° N, 43.9458° E