Բացահայտիր Արմավիրը. Մեծամոր-Սևջուր ջրային համակարգի բնական հարստությունն ու նշանակությունը
Սևջուր գետը, որը հայտնի է նաև Մեծամոր անվամբ, հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետության եզակի հիդրոլոգիական համակարգերից մեկը, որն իր բնութագրերով տարբերվում է լեռնային արագահոս գետերի մեծ մասից։
Այն հոսում է Արմավիրի և Արարատի մարզերի տարածքով՝ ունենալով 40 կիլոմետր ընդհանուր երկարություն և ընդգրկելով 1610 կմ² մակերեսով ջրհավաք ավազան։
Ի տարբերություն սեզոնային տատանումներ ունեցող այլ գետերի, Սևջուրն աչքի է ընկնում իր բացառիկ կայուն ու հաստատուն ռեժիմով, ինչը նրան դարձնում է հուսալի ջրային աղբյուր տարածաշրջանի համար։
Գետի սկզբնավորումը սերտորեն կապված է Մեծամոր լճի հետ։ Այն սնվում է Արագած լեռան հարավային ստորոտից բխող հզոր ստորերկրյա աղբյուրներից, որոնք ապահովում են ջրի մշտական հոսքը տարվա բոլոր եղանակներին։ Հոսքի բնույթը հիմնականում հանդարտ է և դանդաղ, քանի որ գետն անցնում է հարթավայրային տեղանքով, ինչն էլ նպաստել է նրա ափերի մեծ մասի ճահճացմանը։
Հատկանշական է, որ իր հոսքի ընթացքում Սևջուրը դառնում է Հայաստանի ամենաջրառատ գետերից մեկը, հատկապես այն հատվածից հետո, երբ Արաքս թափվելուց մոտ 15 կիլոմետր վերև իր մեջ է ընդունում Քասաղ գետի ջրերը։
Գետային համակարգի ձևավորմանը մասնակցում են նաև Մաստարայի սելավի հոսքերը։
Սևջուրի ավազանը հայտնի է նաև որպես բացառիկ կենսամիջավայր։
Գետի ակունքները և Մեծամոր լճի ճահճապատ տարածքները ծառայել են որպես բազա՝ թանկարժեք մորթի ունեցող կուղբի (ջրշան) պահպանման և բնական վերարտադրության համար։
Կենդանիների կլիմայավարժեցման ծրագիրն այստեղ համարվել է լիարժեք հաջողված. կուղբերն աստիճանաբար գաղթել են գետի հովտով դեպի ներքև՝ հասնելով Արաքսի ափեր և ընդհուպ մինչև Կուր-Արաքսյան դաշտավայրի մատույցներ։
Այս էկոհամակարգը կարևոր դեր ունի տարածաշրջանի կենսաբազմազանության պահպանման հարցում։
Աշխարհագրական դիրքը և կոորդինատները
Գետը գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության Արմավիրի և Արարատի մարզերի տարածքում։
• Ակունքի մոտավոր կոորդինատները (Մեծամոր լիճ): 40°07′34″ հս. լ. 44°17′24″ արլ. ե.
• Գետաբերանի մոտավոր կոորդինատները (միախառնումը Արաքսին): 40°00′01″ հս. լ. 44°19′25″ արլ. ե.