Բացահայտիր Արմավիրը. Տարոնիկ. Հազարամյակների պատմությունն ամփոփող Արմավիրյան բնակավայրը
Հայաստանի Արմավիրի մարզի Մեծամոր համայնքի մաս կազմող Տարոնիկ գյուղը հանրապետության առավել ուշագրավ պատմամշակութային կենտրոններից մեկն է:
Գյուղը տեղակայված է Արարատյան դաշտում՝ ծովի մակերևույթից մոտ 845-850 մետր բարձրության վրա: Այն ունի հարմարավետ աշխարհագրական դիրք՝ գտնվելով Վաղարշապատ (Էջմիածին) քաղաքից ընդամենը 7 կմ հարավ-արևմուտք և մարզկենտրոն Արմավիրից 15 կմ հեռավորության վրա:
Բնակավայրի տարածքը կազմում է 9,78 կմ²:
Գյուղն իր ներկայիս անվանումը ստացել է 1978 թվականի հունվարի 25-ին՝ վերանվանվելով նախկին Փոքր Զեյվա կամ Վերին Զեյվա անուններից:
Բնակչության պատմությունը Տարոնիկում բավականին հետաքրքիր է և արտացոլում է տարածաշրջանի ժողովրդագրական փոփոխությունները: Մինչև 1919 թվականը գյուղը բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, սակայն այնուհետև այն վերաբնակեցվել է հայերով: Ժամանակակից տարոնիկցիների նախնիների զգալի մասը 1915-1920 թվականներին գաղթել է Արևմտյան Հայաստանի Վանի, Բիթլիսի և Մուշի գյուղերից:
Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ գյուղի մշտական բնակչությունը կազմում էր 1892 մարդ: Բնակչության հիմնական զբաղմունքը դարերով եղել և մնում է այգեգործությունն ու անասնապահությունը:
Տարոնիկի գլխավոր հարստությունը և զբոսաշրջային այցեքարտը Մեծամոր բլուր-հնավայրն է, որը գտնվում է գյուղի արևմտյան կողմում: Սա համաշխարհային նշանակության հնագիտական հուշարձան է, որի բնակեցման հետքերը հասնում են մինչև մ.թ.ա. 4-րդ հազարամյակ:
1965 թվականից սկսված պեղումների շնորհիվ բացվել են բրոնզի և երկաթի դարաշրջանների հզոր շերտեր: Հնավայրի տարածքում գործող թանգարանում այսօր ցուցադրվում են ավելի քան 27,000 հնագիտական առարկաներ: Թանգարանի առաջին հարկում այցելուները կարող են տեսնել վաղ բրոնզից մինչև ուշ միջնադար թվագրվող գտածոներ ամրոցից և դամբարանադաշտից, իսկ երկրորդ հարկում ներկայացված են հնագույն արհեստներն ու ծիսական արարողությունները:
Առանձնակի հետաքրքրություն է ներկայացնում հատուկ զետեղարանը, որտեղ պահվում են Վանի թագավորության ժամանակաշրջանի ոսկյա, արծաթյա և սաթե բացառիկ զարդեր:
Բացի հնագիտական արժեքներից, գյուղն ունի նաև գործող Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի:
Աշխարհագրական կոորդինատներ. 40°07'59"N 44°15'57"E