Բացահայտիր Արմավիրը. Ջանֆիդայի հերոսների հավերժության հուշակոթողը. պատմություն և արվեստ

Արմավիրի մարզի Ջանֆիդա գյուղի կենտրոնական հատվածում գտնվող այս հուշարձանն ավելին է, քան պարզապես կառույց. այն խորհրդային շրջանի հայկական մոնումենտալ քանդակագործության լավագույն օրինակներից մեկն է:

Հուշարձանի ստեղծման աշխատանքները սկսվել են 1960-ականների կեսերին և հանդիսավոր կերպով ավարտվել 1968 թվականին: Կոմպոզիցիայի գլխավոր հեղինակը հայտնի քանդակագործ, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Արա Սարգսյանն է, ում ձեռագիրը բնորոշվում է հոգեբանական խորությամբ և դրամատիզմով:

Ճարտարապետական լուծումների համար պատասխանատու է եղել Արմեն Ա. Սարգսյանը, ով կարողացել է քանդակը ներդաշնակորեն կապել շրջակա միջավայրի և հուշապատի հետ:

Հուշարձանն իրենից ներկայացնում է բազմաֆիգուր կոմպոզիցիա՝ ձուլված բրոնզից, որը տեղադրված է ամուր բազալտե պատվանդանի վրա: Քանդակի չափսերը՝ 360 սմ բարձրություն, 260 սմ երկարություն և 150 սմ լայնություն, այն դարձնում են տիրապետող տարր տարածքում: Կենտրոնական կերպարները մարմնավորում են պատերազմի ցավն ու միաժամանակ հերոսական ոգին: Բրոնզե արձանի թիկունքում վեր է խոյանում սպիտակավուն քարից պատրաստված լայն հուշապատը: Այս պատի վրա մեծ ճշգրտությամբ փորագրված են Ջանֆիդա գյուղի այն բոլոր բնակիչների անունները, ովքեր մեկնել են ռազմաճակատ և չեն վերադարձել Հայրենական մեծ պատերազմից:

Հուշարձանի գեղարվեստական արժեքն ընդգծվում է նաև դրա վրա առկա սիմվոլիզմով: Պատի վերին հատվածում տեղադրված են երկու ոսկեգույն հարթաքանդակներ՝ հայկական հավերժության նշանը (արևախաչ), որը խորհրդանշում է կյանքի շարունակականությունը և հերոսների անմահությունը: Ինչպես վկայում են արխիվային նյութերը, հուշարձանի վրա առանձնակի շեշտադրված են Եղիշե պատմիչի թևավոր դարձած խոսքերը. «Մահ ոչ իմացեալ մահ է, Մահ իմացեալ՝ անմահութիւն», որոնք իմաստային առանցք են հաղորդում ողջ համալիրին: Հուշարձանն այսօր ունի պետական պահպանության կարգավիճակ (ինդեքս՝ 4.83/2) և հանդիսանում է տեղի բնակչության համար սրբատեղի, որտեղ ամեն տարի հարգանքի տուրք է մատուցվում նախնիների հիշատակին:

Աշխարհագրական կոորդինատներ`40.0461, 43.9877