Բացահայտիր Արմավիրը. Բագարան. Հազարամյակների պատմություն ունեցող սահմանապահ գյուղը

Հայաստանի Հանրապետության Արմավիրի մարզի արևմտյան սահմանագծին՝ Ախուրյան գետի հանդարտ հոսքի և գետաբերանի մոտ է գտնվում Բագարան գյուղը, որը կրում է հայոց հնագույն մայրաքաղաքներից մեկի փառավոր անունը:

Բնակավայրը տեղակայված է մարզկենտրոնից 39 կմ հարավ-արևմուտք՝ ծովի մակերևույթից 990 մետր բացարձակ բարձրության վրա: Գյուղը պատմականորեն հայտնի է եղել նաև Ոստան և Սարակյան անուններով, որոնք ընդգծում են դրա ռազմավարական և վարչական նշանակությունը: 

Բագարանի բնակչությունը ունի տեսանելի թվաքանակի հետաքրքիր փոփոխություններ դարերի ընթացքում: Եթե 1831 թվականին գյուղն ուներ ընդամենը 332 բնակիչ, ապա 1970 թվականին այն հասել է իր պատմական առավելագույնին՝ 691 մարդ: Հետագա տարիներին թվաքանակը որոշակիորեն նվազել է. 2011 թվականի տվյալներով այստեղ բնակվում էր 622 մարդ, որոնք հիմնականում հայեր են և հանդիսանում են Հայ Առաքելական եկեղեցու հետևորդներ:

Գյուղի տնտեսության հիմքը դարեր շարունակ եղել և մնում է հողի հետ կապված աշխատանքը. բնակչությունը մասնագիտացված է այգեգործության, անասնապահության, պտղաբուծության և դաշտավարության մեջ: 

Բագարանի պատմամշակութային ժառանգությունը տպավորիչ է և ընդգրկում է հազարամյակների պատմություն: Գյուղի արևելյան հատվածում պահպանված հնագույն բնակատեղին վկայում է այն մասին, որ մարդիկ այստեղ ապրել են դեռևս մ.թ.ա. III հազարամյակից սկսած մինչև մ.թ. XIV դարը: Բացի այդ, բնակավայրի հոգևոր խորհրդանիշն է 1901 թվականին կառուցված Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին: Այս պատմական շերտերը, զուգորդված գեղատեսիլ բնապատկերների հետ, Բագարանը դարձնում են Հայաստանի ամենաինքնատիպ բնակավայրերից մեկը:

Կոորդինատներ՝ 40°08′58″N 43°41′34″E