Բացահայտիր Արմավիրը. Տիգրան Մեծի վեհությունը Վաղարշապատում. Արքայից արքայի հուշարձանի պատմությունն ու նշանակությունը

Հայոց պատմության ամենանշանավոր ու հզոր տիրակալներից մեկի՝ Տիգրան Մեծի (մ.թ.ա. 95–55 թթ.) կերպարն անջնջելի հետք է թողել հայ ժողովրդի հավաքական հիշողության ու պետականության գաղափարախոսության մեջ։

Որպես հարգանքի, երախտագիտության և ազգային հպարտության տուրք՝ Հայաստանի տարբեր անկյուններում կանգնեցվել են նրան պատկերող արձաններ, որոնցից մեկն էլ իր ուրույն ու ծանրակշիռ տեղն է գտել Արմավիրի մարզի մշակութային ու հոգևոր կենտրոնում՝ Վաղարշապատ (Էջմիածին) քաղաքում։

Այս վեհաշուք հուշարձանը հանդիսանում է քաղաքի ժամանակակից խորհրդանիշերից մեկը, որն օրգանապես միախառնվում է տեղի պատմական միջավայրին։

Հուշարձանի ստեղծման ու տեղադրման պատմությունը բավականին ուշագրավ է և սերտորեն կապված է հասարակական ու բարեգործական նախաձեռնությունների հետ։ Տիգրան Մեծի հուշարձանը կանգնեցնելու վեհ գաղափարի հեղինակներն ու նախաձեռնողները Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր բժիշկներ Կառլեն և Սառա Եսայաններն են։ Նրանց հայրենանվեր մտահղացումը կյանքի կոչվեց 2016 թվականին։

Հուշարձանի հանդիսավոր և պաշտոնական բացումը տեղի ունեցավ նույն տարվա աշնանը՝ 2016 թվականի հոկտեմբերի 8-ին, ինչը հատուկ ընտրված ամսաթիվ էր, քանի որ այն համընկնում էր Վաղարշապատի քաղաքի տոնի ավանդական միջոցառումների շրջանակին։ Այս հանգամանքը բացման արարողությանը հաղորդեց համաքաղաքային ու համազգային մեծ տոնախմբության շեշտադրում։

Արձանի գեղարվեստական կերտման, կոմպոզիցիոն լուծումների և ամբողջական մտահղացման հեղինակը տաղանդավոր քանդակագործ Տիգրան Հովհաննիսյանն է։

Քանդակագործին հաջողվել է մեծ վարպետությամբ ու ճարտարապետական նրբությամբ տաշված քարի միջոցով հաղորդել հայոց արքայից արքայի հզորությունը, ներքին ուժն ու պետական գործչի հեռատես վեհությունը։ Հուշարձանը պատկերում է Տիգրան Մեծին ամբողջ հասակով։ Նա կերտված է ավանդական արքայական հանդերձանքով, զրահով և Արտաշեսյանների դինաստիային բնորոշ հայտնի աստղազարդ թագով, ինչն ընդգծում է նրա պատմական դարաշրջանի շունչն ու ահեղ ազդեցությունը։

Մեծ տիրակալի ձեռքին առկա է սուրը, որը խորհրդանշում է երկրի պաշտպանվածությունն ու հզորությունը։ Արձանը տեղադրված է ամուր պատվանդանի վրա, որի ճակատային մասում փորագրված է եռալեզու (հայերեն, անգլերեն և ռուսերեն) մակագրություն՝ «ՏԻԳՐԱՆ ՄԵԾ Մ.Թ.Ա. 95-55, TIGRANES THE GREAT 95-55 B.C., ТИГРАН ВЕЛИКИЙ 95-55 ДО Н.Э.»։

Կառուցվածքային տեսանկյունից այն դասվում է դասական հուշարձանների շարքին և ներկայումս գտնվում է լիարժեք կանգուն ու բարվոք վիճակում՝ հանդիսանալով քաղաքի կանաչապատ պուրակային գոտու բաղկացուցիչ մասը։

Այսօր այս հուշարձանը Վաղարշապատի կարևորագույն մշակութային, պատմական և զբոսաշրջային կանգառներից է։ Այնտեղ պարբերաբար այցելում են թե՛ տեղացի բնակիչները, թե՛ դպրոցական խմբերը և թե՛ բազմաթիվ արտասահմանյան հյուրեր՝ ծանոթանալու հայկական քանդակագործության այս օրինակին և իրենց հարգանքի տուրքը մատուցելու պատմական Հայաստանի երբեմնի ամենաընդարձակ սահմանները գծած մեծանուն արքային։

Կոորդինատներ՝ 40.16503, 44.29342