Բացահայտիր Արմավիրը. Տանձուտի Սուրբ Սահակ եկեղեցի. Հավատքի վերածնունդը դարերի հորձանուտում
Արմավիրի մարզի Տանձուտ գյուղի հոգևոր կյանքի առանցքը հանդիսացող Սուրբ Սահակ եկեղեցին իր հիմնադրման օրվանից ի վեր անցել է պատմական բարդ ու դրամատիկ ճանապարհ՝ դառնալով տեղի բնակչության հավատքի և տոկունության լուռ վկան։
Եկեղեցու հիմնաքարերը դրվել են 1912 թվականին, մի ժամանակաշրջանում, երբ հայ ժողովուրդը կանգնած էր պատմական մեծ փոփոխությունների շեմին։ Ուշագրավ է այն փաստը, որ տաճարի կառուցումը նախաձեռնվել և ֆինանսավորվել է բացառապես Տանձուտի բնակիչների կողմից։
Գյուղացիները, սեփական միջոցներն ու ուժերը ներդնելով, սրբատաշ քարից կերտեցին այս միանավ բազիլիկ կառույցը, որն իր ճարտարապետական զուսպ լուծումներով և ամուր պատերով մարմնավորում էր դարասկզբի հայկական եկեղեցաշինության ավանդույթները։
Սակայն եկեղեցու հոգևոր առաքելությունը երկար չտևեց։ Խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո, հատկապես 1937 թվականի բռնաճնշումների շրջանում, Սուրբ Սահակ եկեղեցին, ինչպես և հարյուրավոր այլ սրբավայրեր, պաշտոնապես դադարեցրեց իր գործունեությունը։
Տասնամյակներ շարունակ տաճարի զանգերը լռեցին, իսկ կառույցը զրկվեց իր հոգևոր կարգավիճակից՝ վերածվելով լքված տաճարի։
Տնտեսական նպատակներով այն երկար տարիներ օգտագործվել է որպես հացահատիկի պահեստ։ Թեև այս իրողությունը խորթ էր շինության նախնական նպատակին, սակայն հենց որպես պահեստ ծառայելու հանգամանքն ինչ-որ չափով օգնեց պահպանել շենքի կանգուն տեսքը և խուսափել հիմնահատակ ավերումից, որին արժանացան շատ այլ հոգևոր հուշարձաններ։
Եկեղեցու վերածննդի փուլը սկսվեց միայն Հայաստանի անկախության վերականգնումից հետո։ 1996 թվականին, Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Ա-ի բարձր տնօրինությամբ և օրհնությամբ, որոշում կայացվեց վերաբացել տաճարը։ Սա ազդակ հանդիսացավ մեծածավալ վերակառուցման աշխատանքների համար, որոնք մեկնարկեցին 1997 թվականին։ Այս կարևորագույն գործում իրենց անգնահատելի ավանդը ներդրեցին ամերիկահայ բարերարներ Մարգար Սահմանյանը և Ստեփանյան եղբայրները, ում հովանավորությամբ եկեղեցին հիմնովին նորոգվեց՝ ստանալով իր ներկայիս բարեկարգ տեսքը։ Նույն թվականի նոյեմբերի 6-ին Տեր Ասողիկ եպիսկոպոս Արիստակեսյանի ձեռամբ տեղի ունեցավ եկեղեցու հանդիսավոր վերաօծումը, ինչով սկիզբ դրվեց համայնքի հոգևոր կյանքի նորացմանը։
Այսօր Սուրբ Սահակ եկեղեցին հանդիսանում է Արմավիրի թեմի գործող և կենսունակ հոգևոր կենտրոններից մեկը, որտեղ հոգևոր հովիվ Տեր Մովսես քահանա Աշուրյանի առաջնորդությամբ կատարվում են պատարագներ, մկրտություններ և պսակադրության արարողություններ։ Որպես պատմամշակութային արժեք՝ այն ներառված է պետական հուշարձանների ցանկում:
Եկեղեցին գտնվում է Տանձուտ գյուղի սրտում՝ 40.063544, 44.029801 կոորդինատներով, և շարունակում է մնալ որպես հայ շինարարական մտքի և աննկուն հավատքի խորհրդանիշ, որը հաղթահարելով «լռության» տասնամյակները, կրկին իր շուրջն է համախմբում հավատացյալ ժողովրդին։
Լուսանկարները` Հուշարձանների պահպանության Արմավիրի մարզային ծառայության: