Ճանաչենք Արմավիրի մարզի անվանի մարդկանց. Արմավիրցի անվանի ճարտարապետն ու ազգային ժառանգության պահապանը. Աշոտ Գրիգորյան

Ժամանակակից հայ ճարտարապետության, մշակութային ժառանգության պահպանության և գիտակրթական համակարգի պատմության մեջ իր ուրույն ու ծանրակշիռ տեղն ունի Արմավիր աշխարհի ծնունդ, ճարտարապետության դոկտոր, պրոֆեսոր, Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի վաստակավոր գործիչ Աշոտ Հայկազի Գրիգորյանը (Հայկազուն)։

Նրա բազմամյա գործունեությունը լավագույնս միահյուսում է նախագծային գործնական աշխատանքը, խորքային գիտական հետազոտություններն ու սերունդների կրթման նվիրական առաքելությունը։

Մեր հայրենակցի անունը սերտորեն կապված է հայկական ճարտարապետական մտքի հանրայնացման, թանգարանային գործի զարգացման և արտերկրում հայկական մշակութային ներկայության ամրապնդման հետ։

Աշոտ Գրիգորյանը ծնվել է 1948 թվականի հունիսի 1-ին Հոկտեմբերյանում (ներկայիս Արմավիր)։ Նրա մասնագիտական ուղին մեկնարկել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ճարտարապետության ֆակուլտետում, որն ավարտել է 1974 թվականին։ Ստանալով ճարտարապետի որակավորում՝ նա իր գործունեությունը շարունակել է Մոսկվայի ճարտարապետության ինստիտուտում, որտեղ 1984 թվականին ավարտել է Բարձրագույն որակավորման ֆակուլտետը՝ ստանալով քաղաքաշինարար-ճարտարապետի մասնագիտացում, իսկ 1988 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ նվիրված բնակելի շենքերի տիպաբանությանը։ Իր գիտական որոնումների գագաթնակետը դարձավ 2005 թվականին Երևանի ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարանում պաշտպանած դոկտորական ատենախոսությունը՝ «Խորհրդանշանային մտածողությունը հայ ճարտարապետությունում» թեմայով, որը նոր խոսք էր հայկական ճարտարապետական տեսության և խորհրդաբանության ոլորտում։

Աշոտ Գրիգորյանի աշխատանքային կենսագրությունը հարուստ է պատասխանատու և ստեղծագործական պաշտոններով։ 1974 թվականին նա սկսել է աշխատել Հայաստանի արդյունաբերության նախարարության հատուկ փորձարարական նախագծային ինստիտուտում, իսկ 1975-1980 թվականներին եղել է Հայկական ատոմային էլեկտրակայանի (ՀԱԷԿ) ճարտարապետը, ինչը մեծ փորձառություն և մեկնարկային լուրջ հարթակ էր նրա համար։

Այնուհետև նա աշխատել է Հայաստանի Պետշինում, սակայն նրա կյանքի ամենանշանակալի ձեռքբերումներից մեկը դարձավ Ճարտարապետության ազգային թանգարան-ինստիտուտի հիմնադրումը, որի տնօրենն է եղել 1990-ից մինչև 2016 թվականը։ 2016 թվականից առ այսօր նա շարունակում է իր գիտական աշխատանքը Ալեքսանդր Թամանյանի անվան ճարտարապետության ազգային թանգարան-ինստիտուտում՝ որպես գիտական քարտուղար։ Գործնական աշխատանքին զուգահեռ, 1985 թվականից առ այսօր, նա որպես պրոֆեսոր դասավանդում է Ճարտարապետության և շինարարության Հայաստանի ազգային համալսարանում, ինչպես նաև 1992 թվականից դասախոսում է Երևանի Գեղեցիկ արվեստների ազգային ակադեմիայում։

Որպես ստեղծագործող ճարտարապետ՝ Աշոտ Գրիգորյանն ունի իրականացված բազմաթիվ ինքնատիպ նախագծեր։ Նրա հեղինակությամբ են ձևավորվել ՀԱԷԿ-ի ինտերիերներն ու էքստերիերները, ստեղծվել են գրաֆիկական և փոքր ճարտարապետական ձևեր։ Նրա միջազգային կարևորագույն աշխատանքներից են 2000 թվականին Իտալիայի Բարի քաղաքում իրականացված աղբյուր-հուշարձանի ձևավորումը և 2001 թվականին նույն քաղաքում բանաստեղծ Հրանտ Նազարյանցի հուշաքարի նախագիծը։ 2002-2006 թվականներին նա իրականացրել է Ստամբուլի Հայոց պատրիարքարանի գեղարվեստական դեկորատիվ ձևավորումները, ինչպես նաև հեղինակել է մի շարք ժամանցային վայրերի ու ինտերիերների ձևավորումներ Երևանում։ Բացի այդ, նա ակտիվորեն մասնակցել և կազմակերպել է ավելի քան 120 հանրապետական ու միջազգային ցուցահանդեսներ աշխարհի տարբեր երկրներում՝ Հունաստանում, Իտալիայում, Թուրքիայում, ԱՄՆ-ում, Ռուսաստանում, Ֆրանսիայում, Իսպանիայում և Պորտուգալիայում, ներկայացնելով նաև սեփական կոլաժներն ու գրաֆիկական աշխատանքները, ինչպես նաև ներկայացրել է Հայաստանը Վենետիկի արվեստների բիենալեի հայկական տաղավարում 2010 թվականին։

Աշոտ Գրիգորյանի գիտական ուղղվածությունը ներառում է ճարտարապետության և քաղաքաշինության պատմությունը, տեսությունը, մշակութաբանությունը, դիզայնի պատմությունը, ինչպես նաև արտերկրի հայ ճարտարապետների գործունեության հետազոտումն ու ճարտարապետական մտավոր ժառանգության պահպանումը։ Նրա վաստակը բարձր է գնահատվել պետության և պրոֆեսիոնալ համայնքի կողմից։ Նա արժանացել է «Երիտասարդ ճարտարապետների գիտական ստեղծագործություն» համամիութենական մրցույթ-ցուցահանդեսի «Տարվա լավագույն աշխատանք» մրցանակին, Սոֆիայի «Ինտերիարխ-85» միջազգային ցուցահանդեսի դիպլոմին, ՀՀ մշակույթի, կրթության և գիտության, ինչպես նաև քաղաքաշինության նախարարությունների ոսկե մեդալներին։ 2015 թվականին նրան շնորհվել է Անանիա Շիրակացու մեդալ, իսկ 2019 թվականին՝ Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի վաստակավոր գործչի պատվավոր տիտղոսը։

Աշոտ Գրիգորյանը շարունակում է մնալ հայկական ճարտարապետական իրականության կարկառուն դեմքերից մեկը, ով իր գիտելիքով ու տեսլականով կրթում է նոր սերունդներին և պահպանում մեր նյութական մշակույթի հիշողությունը։