Բացահայտիր Արմավիրը. Զվարթնոցի արծիվ հուշարձան-կոթողի պատմաճարտարապետական նկարագիրը
Զվարթնոցի արծիվը հանդիսանում է խորհրդահայ մոնումենտալ արվեստի և ճարտարապետական փոքր ձևերի համադրման եզակի օրինակ, որը կանգնեցվել է 1957 թվականին Երևան-Վաղարշապատ մայրուղու ձախակողմյան հատվածում՝ պատմական Զվարթնոց տաճարի հարևանությամբ։
Այս հուշակոթողը ստեղծվել է Հայկական ԽՍՀ խճուղային ճանապարհների վարչության նախաձեռնությամբ՝ որպես հանրապետության պատմական նշանակության հուշարձանների հարակից տարածքները բարեկարգող և ուղենշող տարր։
Հուշարձանի ճարտարապետական լուծումը պատկանում է անվանի ճարտարապետ Ռաֆայել Իսրայելյանին, իսկ քանդակագործական հորինվածքի հեղինակը հայտնի արվեստագետ Երվանդ Քոչարն է։
Կառույցն իրենից ներկայացնում է ուղղաձիգ, վեց մետր բարձրություն ունեցող գորշագույն տուֆակերտ պատվանդան, որի գագաթին տեղադրված է երկու մետր բարձրությամբ բրոնզաձույլ արծվաքանդակ։ Քանդակագործական մոտեցումն ուղղակիորեն աղերսվում է Զվարթնոցի տաճարի խոյակների վրա պատկերված արծիվների սիմվոլիզմին, որոնք հին հայկական զինանշանային համակարգի կարևորագույն տարրերից են և խորհրդանշում են հզորություն ու պահապան ուժ։ Իսրայելյանի նախագծած պատվանդանի ճակատային մասում՝ վերևից ներկայացված է արևի խորհրդանիշը, իսկ դրա տակ ուղղահայաց դասավորությամբ, խոշոր և ակադեմիական ոճով փորագրված է «ԶՎԱՐԹՆՈՑ» մակագրությունը։
Հատկանշական է, որ այս հորինվածքի ստեղծման գործընթացն արձանագրող խոշորաֆորմատ լուսանկարները ներկայում պահպանվում և ցուցադրվում են Երվանդ Քոչարի թանգարանում՝ ընդգծելով հուշարձանի մշակութային արժեքը։
Կոթողն ընդգրկված է Վաղարշապատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակում։
Հուշարձանի աշխարհագրական դիրքի ճշգրիտ կոորդինատներն են՝ 40.158306, 44.338528: