Բացահայտիր Արմավիրը. Բամբակաշատի հոգևոր վերածննդի խորհրդանիշ Սուրբ Աստվածածին տաճարը
Արմավիրի մարզի Բամբակաշատ գյուղի պատմամշակութային ժառանգության առանցքային հուշարձանը՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, հանդիսանում է հայկական ուշ շրջանի հոգևոր ճարտարապետության ինքնատիպ նմուշ։
Տաճարի պատմությունը սկիզբ է առնում դեռևս այն ժամանակներից, երբ ներկայիս կառույցի տեղում վեր է խոյացել համեստ, փայտաշեն տանիքով մի մատուռ, որը դարեր շարունակ ծառայել է որպես տեղի բնակչության հոգևոր հավաքատեղի։
Նոր, քարաշեն և վեհաշուք տաճարի հիմնարկեքն ու կառուցումն ընթացել են 1901-1914 թվականների միջակայքում։
Այս հավատամքային նախաձեռնությունը կյանքի է կոչվել քահանա տեր Հովհաննեսի առաջնորդությամբ, ով կարողացել է համախմբել ոչ միայն գյուղի բնակչությանը, այլև ստանալ Նոր Նախիջևանի հայ համայնքի զգալի նյութական օժանդակությունը։
Եկեղեցու պատմական արժեքն էլ ավելի է ընդգծվում այն փաստով, որ դրա օծման սրբազան արարողությունը կատարել է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Մկրտիչ Ա Խրիմյանը, ով ժողովրդի հիշողության մեջ մնացել է որպես Խրիմյան Հայրիկ։
Խորհրդային տարիները ծանր հետք են թողել կառույցի ճակատագրի վրա։ Աթեիստական քաղաքականության առաջին տասնամյակներում եկեղեցին բռնազավթվել է և վերածվել թունաքիմիկատների պահեստի՝ կորցնելով իր հոգևոր գործառույթը։ Սակայն, տասնամյակներ անց, տաճարը վերստին արժանացել է պատշաճ ուշադրության։
Այն ենթարկվել է երկու փուլային վերանորոգման, որոնցից ամենանշանակալին տեղի է ունեցել 1991 թվականին՝ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգեն Ա-ի գահակալության օրոք։ Այս վերջին վերականգնումից հետո եկեղեցին վերաբացվել է և մինչ օրս շարունակում է իր հոգևոր առաքելությունը։
Ճարտարապետական տեսանկյունից եկեղեցին աչքի է ընկնում կենտրոնագմբեթ հորինվածքով և կառուցված է հայկական լեռնաշխարհին բնորոշ կարմրավուն սրբատաշ տուֆից։ Տաճարի ճակատային մասում և մուտքի մոտ պահպանված արձանագրությունները հանդիսանում են կարևոր սկզբնաղբյուրներ դրա կառուցման և վերաշինման ժամանակագրության վերաբերյալ։
Կառույցի 100-ամյա հոբելյանի շրջանակներում իրականացվել են նաև լայնածավալ բարեկարգման աշխատանքներ, որոնց ընթացքում սալապատվել է բակը, տեղադրվել է նոր ցանկապատ և արդիականացվել է խորանի խաչը՝ տաճարին հաղորդելով ամբողջական և խնամված տեսք։
Կոորդինատներ՝ 40.10985, 44.02052
Լուսանկարները` Հուշարձանների պահպանության Արմավիրի մարզային ծառայության: