Բացահայտիր Արմավիրը. Ֆերիկ գյուղի պատմաաշխարհագրական և սոցիալ-տնտեսական նկարագիրը
Հայաստանի Հանրապետության Արմավիրի մարզի Վաղարշապատի տարածաշրջանում է գտնվում Ֆերիկ փոքրիկ, բայց հարուստ պատմական անցյալ ու յուրահատուկ աշխարհագրական դիրք ունեցող գյուղական համայնքը։
Բնակավայրը նախկինում կրել է Քյորաբան, Քրդաշեն, Կարականչի, Կյուրականլու, Ղարաղանլի և Քարաքանլի անվանումները, իսկ 1978 թվականին պաշտոնապես վերանվանվել է Ֆերիկ՝ ի պատիվ հայտնի հեղափոխական գործիչ Ֆերիկ Պոլատբեկովի։ Գյուղը գտնվում է Վաղարշապատ քաղաքից ընդամենը 5 կիլոմետր, իսկ մարզկենտրոն Արմավիրից շուրջ 17 կիլոմետր հեռավորության վրա, ինչը նրան տալիս է աշխարհագրական ու լոգիստիկ որոշակի առավելություններ։
Բնակավայրի աշխարհագրական կոորդինատներն են հյուսիսային լայնության 40°11′11″ և արևելյան երկայնության 44°12′34″։
Տեղագրական առումով Ֆերիկ գյուղը տեղադրված է Միջինարաքսյան հարթավայրում՝ ծովի մակերևույթից մոտ 885 մ բարձրության վրա։ Համայնքի ընդհանուր տարածքը կազմում է ընդամենը 4 քառակուսի կիլոմետր։ Տարածաշրջանի կլիման աչքի է ընկնում իր խիստ չոր ցամաքային առանձնահատկություններով։ Ձմեռները բնակավայրում սկսվում են դեկտեմբերի կեսերին, երբ հունվարյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է -3-ից մինչև -5 °C։
Ամառային սեզոնը բավականին տևական է՝ ձգվելով մայիսից մինչև հոկտեմբեր ամիսները, որի ընթացքում օդի միջին ամսական ջերմաստիճանը հասնում է 24 °C-ից մինչև 26 °C-ի, իսկ առավելագույն բացարձակ ջերմաստիճանը կարող է գրանցվել մինչև 42 °C։ Տեղանքին բնորոշ են հաճախակի կրկնվող խորշակները, որոնք զգալի վնաս են հասցնում գյուղատնտեսական մշակաբույսերին։ Մթնոլորտային տեղումների տարեկան քանակը համեմատաբար սակավ է՝ կազմելով ընդամենը 250–300 միլիմետր։
Բնական լանդշաֆտները կիսաանապատներ են, որոնք դարավոր ոռոգման և մշակման արդյունքում վեր են ածվել կուլտուր-ոռոգելի լանդշաֆտների։
Ագրոկլիմայական տեսակետից համայնքն ընկած է բացարձակ ոռոգման գոտում և հարուստ է արտեզյան ջրերով, որոնք տեղի բնակչության կողմից ակտիվորեն օգտագործվում են որպես որակյալ խմելու ջուր։
Բնակչության դինամիկայի պատմական համապատկերը ցույց է տալիս, որ գյուղն անցել է ժողովրդագրական զարգացման տարբեր փուլերով։ Ըստ արխիվային տվյալների՝ 1831 թվականին գյուղն ունեցել է ընդամենը 41 բնակիչ, որից հետո արձանագրվել է շեշտակի աճ. 1873 թվականին՝ 298, իսկ 1897 թվականին՝ 498 բնակիչ։ Հետագա տասնամյակներում բնակչության թվաքանակը տատանվել է՝ 1939 թվականին կազմելով 290, 1959 թվականին՝ 257, իսկ 1970 թվականին հասնելով 432-ի։ Համայնքի ժողովրդագրական գագաթնակետը գրանցվել է 1989 թվականին, երբ բնակչության թիվը հասել է 576-ի։
Սակայն հաջորդող տարիներին նկատվել է նվազման միտում. 2001 թվականին գրանցվել է 399 մարդ, իսկ 2011 թվականի պաշտոնական մարդահամարի արդյունքներով մշտական բնակչությունը կազմել է 310 մարդ, իսկ առկա բնակչությունը՝ 298 մարդ։
Ըստ ազգային վիճակագրական ծառայության 2005 թվականի տվյալների՝ համայնքն ունեցել է 240 առկա բնակիչ, որոնց սեռային կազմում տղամարդիկ կազմել են 49%, իսկ կանայք՝ 51%։ Տարիքային կազմի բաշխվածությունը հետևյալն է. մինչաշխատունակ տարիքի անձինք կազմում են բնակչության 34%-ը, աշխատունակները՝ 52%-ը, իսկ հետաշխատունակները՝ 14%-ը։
Գյուղում հաշվառված է շուրջ 45 առկա տնտեսություն։ Բնակչության տեղաբնականունն է ֆերիկցի, իսկ կրոնական կազմում գերակշռում է Հայ Առաքելական եկեղեցու հետևորդների թիվը։
Գյուղում գործում է հիմնական դպրոց, բուժկետ, ինչպես նաև կապի հանգույց, որոնք ապահովում են բնակչության կենսական կարիքները։
Ֆերիկի տնտեսության առաջատար ճյուղը գյուղատնտեսությունն է։ Գյուղատնտեսական հողահանդակներում ամենամեծ բաժինն ունեն վարելահողերը, որոնք զբաղեցնում են շուրջ 74 հեկտար տարածք, իսկ խաղողի այգիները տարածվում են 8 հեկտարի վրա։
Պետական հողերը գլխավորապես օգտագործվում են որպես վարելահողեր և արոտավայրեր՝ կազմելով համապատասխանաբար 48 և 205 հեկտար։
Համայնքի գյուղատնտեսական հողատարածքները հիմնականում ոռոգվում են Ստորին Հրազդանի ջրանցքի ջրերի միջոցով, ինչը հնարավորություն է տալիս երաշտի պայմաններում ապահովել բարձր բերքատվություն։Տեղի բնակիչները մասնագիտացած են խաղողագործության, դաշտավարության, ինչպես նաև բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակության մեջ։
Բացի բուսաբուծությունից, տնտեսությունների զգալի մասը զբաղվում է նաև թռչնաբուծությամբ և անասնապահությամբ, ինչը կարևոր դեր ունի համայնքի ինքնաբավության և եկամուտների ձևավորման գործում։