Ճանաչենք Արմավիրի մարզի տաղանդաշատ զավակներին. Սիրանուշ Հովհաննեսի Անդրիասյան. հայկական շախմատի վարպետության և տոկունության ուղին
Հայաստանի շախմատային հարուստ և պատվաբեր պատմությունը կերտվել է անհատների շնորհիվ, ովքեր իրենց տաղանդով, նվիրումով և անկոտրում կամքով բարձր են պահել երկրի անունը միջազգային ամենահեղինակավոր հարթակներում։
Այդպիսի վառ ու տպավորիչ անհատականություններից է հայ շախմատիստուհի, կանանց ՖԻԴԵ-ի վարպետ, Հայաստանի կրկնակի չեմպիոն Սիրանուշ Հովհաննեսի Անդրիասյանը։ Նրա անցած ուղին լի է փայլուն հաղթանակներով, հետևողական աշխատանքով և հայկական շախմատային դպրոցի լավագույն ավանդույթների արժանապատիվ շարունակությամբ, ինչը նրան դարձնում է իր սերնդի ամենահիշարժան մարզիկներից մեկը։
Սիրանուշ Անդրիասյանը ծնվել է 1986 թվականի հունվարի 4-ին Հայաստանի հնամենի պատմամշակութային կենտրոններից մեկում՝ Վաղարշապատում (Էջմիածին)։ Մանկությունն ու պատանեկությունն այս սրբավայր քաղաքում, որը մշտապես աչքի է ընկել մտավոր բարձր մթնոլորտով, իրենց անջնջելի հետքն են թողել ապագա չեմպիոնի վերլուծական մտածողության և աշխարհայացքի ձևավորման վրա։
Շախմատային աշխարհ նրա մուտքը եղավ վաղ տարիքում, և անմիջապես ակնառու դարձավ նրա բնատուր ձիրքն ու յուրահատուկ տակտիկական տեսողությունը, որոնք թույլ տվեցին շատ արագ հասնել լուրջ հաջողությունների թե՛ հանրապետական, թե՛ միջազգային պատանեկան առաջնություններում։
Արդեն 1994 և 1995 թվականներին, հազիվ մեկ տասնամյակ բոլորած, Սիրանուշը երկու տարի անընդմեջ նվաճեց մինչև 10 տարեկանների Հայաստանի չեմպիոնի տիտղոսը՝ հայտարարելով իր մեծ ներուժի մասին։ Այս հաջողություններին անմիջապես հաջորդեց միջազգային առաջին մեծ ճանաչումը. 1995 թվականին նա բրոնզե մեդալ նվաճեց Եվրոպայի պատանեկան առաջնությունում՝ զբաղեցնելով պատվավոր երրորդ հորիզոնականը և ապացուցելով, որ հայկական շախմատի ապագան հուսալի ձեռքերում է։
Հետագա տարիները միայն ամրապնդեցին նրա դիրքերը մարզաձևում. 1999 և 2000 թվականներին նա հռչակվեց մինչև 14 տարեկանների Հայաստանի չեմպիոն, իսկ 2001 և 2004 թվականներին իր հավաքածուն հարստացրեց մինչև 18 տարեկանների Հայաստանի չեմպիոնի ոսկե մեդալներով՝ ցուցադրելով կայունություն և տարեցտարի աճող վարպետություն։
Սիրանուշ Անդրիասյանի մարզական կարիերայի գագաթնակետերն արձանագրվեցին մեծահասակների պայքարում, որտեղ նա հանդես եկավ բացառիկ հասունությամբ ու սառնասրտությամբ։ 2006 և 2007 թվականներին նա դարձավ Հայաստանի կանանց բարձրագույն խմբի առաջնության հաղթող՝ նվաճելով երկրի կրկնակի չեմպիոնի տիտղոսը (պաշտոնական վիճակագրությամբ հաճախ նշվում են նաև 2007 և 2008 թվականների հաջողությունները՝ կապված մրցաշարերի անցկացման և ամփոփման օրացույցային առանձնահատկությունների հետ)։
Այս հաղթանակները նրան իրավունք տվեցին մշտական տեղ զբաղեցնել Հայաստանի կանանց ազգային հավաքականի կազմում, որի դրոշի ներքո նա մեծ նվիրումով հանդես եկավ մի շարք կարևորագույն ստուգատեսներում։
Որպես ազգային հավաքականի առաջատար խաղացողներից մեկը՝ Սիրանուշ Անդրիասյանն իր անգնահատելի նպաստն է բերել թիմային պայքարում։ Նրա կարիերայի ամենափայլուն թիմային նվաճումներից է 2007 թվականին Եվրոպայի թիմային առաջնությունում նվաճած բրոնզե մեդալը, որտեղ հայկական թիմը ցուցադրեց բարձրակարգ և համախմբված խաղ։ Բացի այդ, նա պատվով ներկայացրել է Հայաստանը համաշխարհային շախմատային օլիմպիադաներում, մասնավորապես՝ 2004 թվականին Մալյորկայում, 2006 թվականին Թուրինում և 2008 թվականին Դրեզդենում։
Հատկապես հիշարժան է Դրեզդենի օլիմպիադան, որտեղ նրա լուսանկարները՝ կենտրոնացած, մտախոհ և հաղթանակի ձգտող հայացքով, դարձան հայ մարզիկի կամքի ու խորը վերլուծական մտքի խորհրդանիշը։
Իր մարզական ակտիվ գործունեության ընթացքում Սիրանուշը հասել է անհատական բարձր վարկանիշային արդյունքների։ Իր կարիերայի առավելագույն էլո վարկանիշը նա գրանցել է 2008 թվականի հոկտեմբերին՝ հասնելով 2290 կետի, ինչը վկայում է միջազգային ասպարեզում նրա ունեցած բարձր կշռի և մրցակիցների կողմից վայելած հարգանքի մասին։
Նրա ներկայիս վարկանիշը պահպանվում է կայուն բարձր՝ 2192 մակարդակում։ Կանանց միջազգային վարպետի տիտղոսին արժանացած շախմատիստուհու ՖԻԴԵ-ի անհատական համարն է 1330192, իսկ նրա պարտիաներն ու տակտիկական լուծումները մինչ օրս էլ ուսումնասիրվում են երիտասարդ շախմատիստների կողմից հանրահայտ շախմատային հարթակներում, ինչպիսիք են 365chess-ը և Chesstempo-ն։
Այսօր, հայացք ձգելով Սիրանուշ Անդրիասյանի անցած մարզական ճանապարհին, կարող ենք վստահորեն փաստել, որ նա ոչ միայն տաղանդավոր մարզիկ է, այլև օրինակելի անհատականություն, ով իր տոկունությամբ և հայրենասիրությամբ հարստացրել է հայկական սպորտի տարեգրությունը։ Նրա հաղթանակները հիմք հանդիսացան հաջորդ սերունդների աղջիկների համար՝ վստահորեն ընտրելու շախմատային բարդ, բայց միևնույն ժամանակ հրապուրիչ ուղին։
Սիրանուշ Անդրիասյանի անունը ոսկե տառերով է գրված հայկական շախմատի պատմության մեջ՝ որպես Վաղարշապատից սկիզբ առած մի տաղանդ, ով նվաճեց եվրոպական և համաշխարհային բարձունքները: