Բացահայտիր Արմավիրը․ Խորոնքի պատմամշակութային ժառանգությունը և հոգևոր արժեքները
Արմավիրի մարզի Խորոնք համայնքը հանդիսանում է այն բնակավայրերից մեկը, որտեղ ներդաշնակորեն միահյուսվում են հնամենի պատմությունն ու նորագույն շրջանի հուշարձանագիտությունը։
Գյուղի պատմական միջավայրի կարևորագույն բաղադրիչը հարավային հատվածում տարածվող հնամենի գերեզմանոցն է, որը թվագրվում է XVIII-XX դարերով։
Այստեղ պահպանված տապանաքարերը ներկայացնում են հայկական քանդակագործության զարգացման մի քանի փուլերը՝ սկսած պարզունակ սալաքարերից մինչև ավելի ուշ շրջանի մշակված կոթողները, որոնք արժեքավոր տեղեկություններ են հաղորդում տվյալ ժամանակաշրջանի տեղաբնիկների սոցիալական կյանքի և մշակութային նախասիրությունների մասին։
Համայնքի հոգևոր կենտրոնը՝ Սուրբ Նշան եկեղեցին, թեև կառուցվել է 1980 թվականին, սակայն այն դարձել է գյուղի հոգևոր վերածննդի խորհրդանիշը։ Եկեղեցու ճարտարապետությունը պահպանում է հայկական ավանդական սրբավայրերին բնորոշ զուսպ կառուցվածքը և քարի մշակման ինքնատիպությունը։ Ներքին տարածքը հագեցած է բազմաթիվ սրբապատկերներով և տեղական նշանակության մասունքներով, որոնք ստեղծում են խորհրդավոր մթնոլորտ։ Մուտքի ճակատային հատվածում տեղադրված հուշաքարերը վկայում են շինարարական աշխատանքների և համայնքի մասնակցության մասին։
Գյուղի կենտրոնական մասում է գտնվում Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածների հիշատակին նվիրված հոյակերտ հուշարձանը, որը կանգնեցվել է 1988 թվականին։
Այս կոթողն աչքի է ընկնում իր մոնումենտալ ոճով և խորհրդանշական քանդակներով, որոնք մարմնավորում են հայ ժողովրդի պայքարն ու հաղթանակը։
Հուշարձանի շուրջ ձևավորված հարթակը ծառայում է որպես համայնքային հավաքների և հիշատակի արարողությունների վայր։ Բոլոր այս հուշարձանները գտնվում են Արմավիրի մարզային ծառայության խիստ հսկողության և պահպանության ներքո, ինչն ապահովում է դրանց պատշաճ վիճակն ու հասանելիությունը հետազոտողների և զբոսաշրջիկների համար։
Խորոնքի այս մշակութային շերտերը ոչ միայն զարդարում են բնակավայրի լանդշաֆտը, այլև կրում են տեղի բնակչության ինքնության և պատմական հիշողության կենսունակ լիցքը։
Աշխարհագրական կոորդինատներ՝ 40.1158° N, 44.2547° E
Լուսանկարները ՝ Հուշարձանների պահպանության Արմավիրի մարզային ծառայության։